Mong đợi gì hay mong đợi ai?

Có lẽ mấy tuần trước lễ Giáng Sinh là thời gian vui nhất trong năm. Khi đi mua sắm, khi trang trí nhà cửa, khi sắp đặt những cuộc vui cho mùa nghỉ lễ, chúng ta cảm thấy rộn ràng, háo hức, mong đợi. Mong đợi là chủ đề của Mùa Vọng. Nhưng niềm mong đợi của Mùa Vọng có phải hướng về những điều nói trên không? Nói cách khác, chúng ta mong đợi gì, hoặc mong đợi ai? Thánh Gioan Tẩy Giả, như chúng ta nghe trong bài Phúc Âm, sai sứ giả đến hỏi Chúa Giêsu: “Ông có phải là Đấng phải đến, hay chúng tôi còn phải đợi một Đấng khác?” Câu hỏi của thánh Gioan đại biểu cho niềm mong đợi đầy khắc khoải của dân Israel đã chịu bao thống khổ. Câu hỏi này cũng là niềm mong đợi của cả một nhân loại đang lầm than trong “thung lũng đầy nước mắt.” Mong đợi một ngày mai tươi sáng. Chúa Giêsu không trả lời trực tiếp câu hỏi người ta đặt ra. Ngài chỉ nói với các sứ giả: “Hãy thuật lại cho Gioan những gì các ông đã chứng kiến.” Và họ đã thấy gì? Họ thấy “người mù xem thấy, kẻ què được đi, người cùi được sạch, kẻ điếc nghe được, người chết trỗi dậy, kẻ nghèo được nghe Tin Mừng.” Họ được chứng kiến những dấu chỉ ơn cứu rỗi mà ngôn sứ Isaia đã loan báo, nay được thực hiện qua tay của Đức Giêsu. Chúa Giêsu Kitô chính là Đấng Cứu Thế mà nhân loại đợi trông. Và nay, Ngài đã đến. Một triều đại mới đã khởi đầu. Chúng ta là những người nghèo đang vất vả với những gánh nặng của cuộc đời; người mù đang dò dẫm tìm kiếm con đường về cõi phúc; người cùi mang trên mình đầy thương tích lở lói của những lỗi lầm trong cuộc đời. Lời Chúa hôm nay kêu gọi chúng ta: “Hãy can đảm lên, đừng sợ! Thiên Chúa của anh em đây rồi.” Hy vọng của chúng ta đây rồi. Hy vọng của chúng ta là Chúa Giêsu Kitô. Chỉ cần có Ngài, cuộc đời chúng ta sẽ đổi khác. Và nguồn vui của chúng ta sẽ không bao giờ cạn. Đức cố Hồng Y Nguyễn văn Thuận đã chia sẻ cảm nghiệm của Ngài về niềm hy vọng đích thực như sau: “Cha đã đi một quãng đường, hân hoan có, gian khổ có, nhưng luôn luôn tràn trào hy vọng, vì có Chúa và Mẹ Maria bên cha… Cha đã hạnh phúc và vui tươi, vì cha chỉ hy vọng vào Chúa.” (Đường Hy Vọng, Lời mở đầu) -Lm. FX. Bùi Ngọc Tỷ

Homo homini lupus est

Người đối với người như là sói. Đó là một thành ngữ bằng tiếng La tinh, nói lên một thực tế đáng buồn của nhân loại. Việt ngữ cũng có những câu như “cá lớn nuốt cá bé,” “mạnh được yếu thua,” “cạnh tranh sinh tồn.” Các chuyên gia sinh vật học nói đó là quy luật tự nhiên, “food chain”. Nhiều chuyên gia xã hội học nói nhân loại chia làm hai hạng người, kẻ áp bức và kẻ bị áp bức, sói và chiên. Trong bối cảnh đó, Lời Chúa trong Chúa Nhật thứ hai Mùa Vọng hôm nay vẽ ra một hình ảnh hoàn toàn trái ngược: “Bấy giờ sói sẽ ở với chiên, beo nằm bên dê nhỏ. Bò tơ và sư tử non được nuôi chung với nhau, một cậu bé sẽ chăn dắt chúng…” (Is 11:6) Chuyện không tưởng! Nhiều người sẽ nói như vậy. Trái với quy luật tự nhiên của sinh vật học! Quá ngây thơ xét theo quan điểm xã hội học! Nhưng phê phán như vậy, họ có thực sự hiểu điều ngôn sứ Isaia muốn nói không? Phải để ý đến chữ “bấy giờ.” Ngài muốn nói về điều sẽ xãy ra trong triều đại của Thiên Chúa, một triều đại mà “Thần khí Đức Chúa sẽ ngự trị.” Việc thứ hai phải để ý là ngôn ngữ tượng hình của thể văn. Isaia muốn nói về sự hòa hợp tuyệt vời, khiến những xung khắc tự nhiên giữa hai thái cực đối lập vẫn có thể hòa hợp với nhau trong triều đại của Thiên Chúa. Triều đại của Thiên Chúa khởi đầu với sự xuất hiện của Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa hằng sống và là Đấng Cứu Thế sinh ra cho chúng ta. Ngài sẽ thiết lập Nước Thiên Chúa ở trần gian. Những ai tin theo Ngài sẽ được Thần khí Thiên Chúa biến đổi trở nên những con người mới, khiến bản tính tự nhiên được thăng hoa, và họ sẽ sống “không theo tính xác thịt, nhưng theo sự hướng dẫn của Thần khí.” Ơn thánh Chúa không xóa bỏ bản tính tự nhiên của con người, nhưng kiện toàn bản tính ấy. Sự biến đổi của mỗi cá nhân kéo theo sự biến đổi trong tương quan giữa người với người. Trong thâm tâm, không ai thích chiến tranh và hận thù. Sẽ hạnh phúc biết bao nếu vợ chồng con cái anh chị em sống hòa hợp với nhau. Hàng xóm láng giềng qua lại giúp đỡ nhau. Thế giới tìm cách giải quyết mọi khác biệt trong hòa bình và công chính. Điều kiện tiên quyết là chúng ta phải sám hối. “Anh em hãy sám hối, vì Nước Trời đã đến gần.” Hãy nhận biết sự sai lỗi của mình và hướng về Đấng đang đến. Ngài chính là vị Cứu Tinh của nhân loại. -Lm. FX. Bùi Ngọc Tỷ

Hãy Thức Dậy Đi

Có người so sánh đời người với cuộc sống trong một chiếc tàu ngầm. Chiếc tàu ngầm này có một khuyết điểm là không thể nổi lên mặt nước được, vì bộ phận quan trọng đó hư. Có hai việc mà các thủy thủ trong tàu ngầm phải làm, nếu không sẽ chết: một là tìm cách sửa chữa thiết bị đưa tàu ngầm lên mặt nước; hai là phải ăn uống ngủ nghỉ để có sức làm việc. Cả hai việc đều tối cần thiết. Thường ngày, chúng ta phải ăn uống ngủ nghỉ làm việc và vui hưởng những thành quả của đời sống. Nhưng đồng thời cũng phải ý thức cuộc sống đời này một ngày nào đó sẽ kết thúc. Thiên đàng, mặt nước trong thí dụ về chiếc tàu ngầm, mới là cuộc sống thật của chúng ta. Lời Chúa trong Chúa Nhật thứ nhất Mùa Vọng hôm nay nhắc nhở chúng ta về ngày Chúa đến lần thứ hai. Đối với mỗi cá nhân, chính là ngày chết. Trong thư gửi tín hữu Rôma, thánh Phaolô viết, “Đã đến lúc anh em phải thức dậy, vì hiện nay ngày Thiên Chúa cứu độ chúng ta đã gần hơn trước kia.”  Chúa Giêsu trong bài Tin Mừng nói đến sự bất ngờ nhưng chắc chắn của ngày Chúa đến,… “Anh em hãy sẵn sàng, vì chính giờ phút anh em không ngờ, thì Con Người sẽ đến.” Lời Chúa kêu gọi chúng ta hãy tỉnh thức, đừng ngủ quên khiến ngày đó đến trong lúc ta không sẵn sàng. Thánh Phaolô nói đến những người đang mê ngủ trong nếp sống sa đọa của mình, đó là những người suốt ngày “chè chén say sưa, chơi bời dâm đãng, cãi cọ ghen tương.”  “Tiêu khiển một vài chung lếu láo” không phải là điều xấu. Nhưng sống buông thả cho những dục vọng thấp hèn như say sưa, dâm đãng, ghen tương, sẽ nhấn chìm chúng ta vào giấc ngủ của tử thần. Có những cuộc vui nhằm tăng thêm hương vị cho đời sống. Cũng có những cuộc vui để quên đời. Những người đi tìm kích thích để có ảo tưởng mình đang sống giống nhưng uống thuốc giảm đau. Thuốc giảm đau không chữa được bệnh, chúng chỉ làm cho thần kinh mất đi cảm giác. Và dĩ nhiên, càng lạm dụng thì càng phải tăng liều lượng mới đủ kích thích. Và đến một lúc nào đó, người ta sẽ thấy đời mình vô nghĩa. Hãy thức dậy đi! Hỡi những người đang ngủ mê! “Đã đến lúc anh chị em phải thức dậy, vì hiện nay ngày Thiên Chúa cứu độ chúng ta đã gần hơn trước kia.” “Hãy cầm lấy vũ khí của sự sáng để chiến đấu.” “Hãy mặc lấy Chúa Giêsu Kitô.” Ngài là niềm hy vọng của chúng ta. Ngài là Đấng Cứu Thế của chúng ta. Ngài đang đến! Adventus!   -Lm. FX. Bùi Ngọc Tỷ

Chúa Giêsu: Vị Vua Chân Thật

Cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ không chỉ gây sự chú ý quan tâm đến hàng triệu người dân trong nước mà còn cả thế giới. Một ngày sau khi có kết quả tranh cử, một cụ bà người Pháp độ ngoài sáu mươi đang uống cà-phê ở Lộ Đức hỏi tôi về tình hình kết quả. Biết được kết quả, bà cụ trợn mắt uống nốt ly cà-phê rồi lặng lẽ lấy dù ra đi. Hy vọng là cụ đi cầu nguyện với Đức Mẹ cho tương lai sau này. Tại sao thế giới lại quan tâm đến cuộc bầu cử tống thống Hoa Kỳ? Nói đến nước Mỹ, người ta thường nghĩ ngay đến đô-la, sự giàu có và sức mạnh. Bởi thế, ai là một tổng thống của một đệ nhất siêu cường quốc ít nhiều gì cũng sẽ gây ảnh hưởng đến kinh tế và chính trị của cộng đồng quốc tế. Trên thực tế, làm tổng thống Mỹ có sướng không? Tôi không biết sướng hay không, nhưng hầu như ông tổng thống nào bước vào nhà Trắng thì mái tóc đều đen và ra khỏi đó thì bạc trắng như nhau.  Đôi lúc làm tổng thống hay thủ tướng v.v. chưa chắc có những khoảnh khắc sung sướng trong đời như được ngồi ăn một tô bún mắm vỉa hè, húp hết nước lèo xồn xột mà không sợ bị ai dòm ngó. Ở bất cứ mọi cương vị lãnh đạo nào đi chăng nữa mà người lãnh đạo không có lòng nhiệt thành tâm huyết với trách nhiệm mà chỉ lo thủ lợi cho bản thân thì chính cái văn phòng của họ sẽ là một nhà tù vô hình tự tạo, chiếc ghế sẽ là gông cùm và đam mê ích kỷ sẽ mãi là nỗi ám ảnh kinh niên. Chúng ta nên nhìn lên hình ảnh Đức Kitô. Ngài là Vua không phải để cai trị mà là để hứng chịu những đau thương thiệt thòi. Ngài là Vua không đàn áp hay gây hoang mang lo sợ mà là đi gieo rắc bình an và vui mừng. Ngài là Vua không coi thường nhân phẩm kẻ khác mà là hy sinh chính con người mình cho kẻ khác. Để chuẩn bị bước vào năm phụng vụ mới và mùa Vọng vào tuấn tới, mỗi người chúng ta hãy mời Chúa Giêsu đến ngự vào lòng mình. Hãy để Chúa Giêsu làm trung tâm điểm của đời sống và hướng đi cuộc đời mình với trọn niềm tin sắc son như lời của bài thánh ca Tin Hay Không Tin: Dù đời bao tăm tối tôi cứ vững tin luôn. Tin rằng Ngài đã thương tôi, tin rằng Ngài chết cho tôi. Dù đời bao giông tố tôi quyết bước theo Ngài. Cho dù đời lắm chông gai, tôi vẫn là môn đệ Ngài.

Video Photo Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam – Bổn Mạng Cộng Đồng 11/17/2019

1. Photo 2019 Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam TGP/LA (photo by Vũ Kiên Trung) enter here: 2. Photo Đại Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam 11/17/2019 (photo by Brandon Phan) enter here: 3. Photo Lễ CTTĐVN do (photo by Dominique Nguyen) Enter here: 4. Video Hoạt Cảnh : Cộng Đồng CGVN/LA FaceBook (Enter here) 5. Cathedral Services. Live from the Cathedral of Our Lady of the Angels in Downtown Los Angeles.   6. Vũ Phụng Vụ “Lời Thiêng”  

Tôn Giáo và Bắt Đạo Không Thể Rời Nhau

Phúc Âm thánh Luca đã ghi lại lời tiên báo của Chúa Giêsu về sự sụp đổ của Giêrusalem cũng như những bắt bớ sau này. Lời tiên báo này không chỉ ứng nghiệm trong lịch sử mà còn tiếp tục kéo dài cho đến hôm nay với những cuộc bắt bớ đạo ở nhiều nơi trên thế giới. Do Thái là xứ sở cội nguồn của Kitô giáo, nhưng con số tín hữu lại là một trong những thiểu số gần như bị xóa xổ. Hiện tại ở Trung đông hay các quốc gia Hồi giáo, những người Kitô giáo phải thường xuyên đối diện với những bắt bớ và quấy nhiễu. Trên thẻ căn cước (ID) phải có sự xác nhận công dân thuộc tôn giáo nào. Một khi đã chấp nhận mình là Kitô hữu, điều đó cũng đồng nghĩa với sự chấp nhận những thiệt thòi, ngược đãi và bất công xã hội. Riêng ở Việt Nam, các ủy ban nhân dân hay đồn công an thường được đặt gần các nhà thờ Công giáo. Công an chìm vẫn giả dạng đi lễ. Có thể nói Công giáo vẫn luôn là kẻ thù số một với nhà cầm quyền.   Văn minh con người đã chân lên mặt trăng hơn mấy thập niên nay mà tại sao con người vẫn luôn sát hại nhau vì tôn giáo? Có lẽ những bắt bớ đạo cũng là những cuộc chiến giữa thiện và ác, sự thật và gian trá, ánh sáng và bóng tối. Lịch sử đã và đang cho thấy càng bắt bớ đạo khốc liệt bao nhiêu thì đức tin ngày càng thêm kiên định bấy nhiêu.   Một khi con người không còn sợ chết để bảo vệ niềm tin của họ thì chẳng có một thế lực hay vũ khí nào có thể hủy diệt được họ hay xóa xổ tôn giáo trên bản đồ. Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam rất sợ điều này. Bởi thế, họ bắt đầu đổi chiến thuật lúc cứng lúc mềm khi đàn áp những cuộc biểu tình chống Formosa. Họ tăng cường mở ra những tụ điểm ăn chơi giải trí để rồi từ từ người dân không còn màng đến chính trị, tôn giáo hay đấu tranh cho nhân quyền. Bởi bản chất, con người đang ăn sung mặc sướng dại gì bỏ đi tìm họa cho bản thân. Trên thực tế, nơi nào dồi dào kinh tế thì lòng mộ đạo hay tinh thần đấu tranh nơi đó cũng bị mai một và biến chất. Chúa Nhật này, Cộng đồng Công giáo Việt Nam thuộc Tổng giáo phận Los Angeles sẽ mừng lễ 117 vị Thánh Tử Đạo Việt Nam. Các ngài là những tấm gương sáng và là những viên đá nền tảng cho giáo hội Việt Nam. Ngày xưa các ngài đã can đảm hy sinh gìn giữ và truyền bá đức tin cho hậu thế. Không biết hậu thế ngày nay có còn mặn mà với niềm tin mà họ đã đổi bằng máu? Nguyện xin các Thánh tử đạo Việt Nam cầu bầu cho chúng con được luôn trung thành sống trọn niềm tin. Amen.  

Trong Mọi Sự, Hãy Nghĩ Ðến Cùng Ðích

Một ngày nọ, triết gia Diogene của Hy Lạp đã đến giữa chợ Athène và dựng lên một căn lều có ghi đậm hàng chữ như sau: “Ở đây có bán sự khôn ngoan” Một bậc khoa cử tình cờ đi qua căn lều đọc được lời rao báo, mới cười thầm trong bụng… Muốn biết đằng sau căn lều ấy có những gì, ông mới sai người đầy tớ cầm tiền để dò la và mua cho được cái mà người bán gọi là sự khôn ngoan. Người đầy tớ cầm tiền ra đi làm theo lời căn dặn của chủ… Anh đưa cho Diogene 3 hào và nói rằng chủ của anh muốn có sự khôn ngoan. Cầm lấy 3 hào bỏ vào túi, triết gia Diogene nói với người đầy tớ một cách trang trọng như sau: “Anh hãy về đọc lại cho chủ anh nghe câu này: Trong tất cả mọi sự, hãy nghĩ đến cùng đích” Vị khoa cử thành Athène vô cùng thích thú vì lời khôn ngoan này. Ông đã cho viết trước cửa nhà như khuôn vàng thước ngọc để chính ông suy niệm mỗi ngày và tất cả những ai đi qua trước nhà ông đều có thể đọc thấy… “Trong tất cả mọi sự, hãy nghĩ đến cùng đích” Có lẽ đó cũng là khuôn vàng thước ngọc mà Giáo Hội muốn ngỏ với mọi người chúng ta trong những ngày tháng cuối cùng của năm Phụng Vụ này. Mỗi năm qua đi: đó là hình bóng của đời người và lịch sử của thế giới này. “Trong tất cả mọi sự, hãy nghĩ đến cùng đích”. Người lực sĩ nghĩ đến phần thưởng đang chờ đợi mình. Người học sinh nghĩ đến ngày đỗ đạt thành tài… Ðiểm đến thúc đẩy con người hăng say làm việc. Thời Noe, mọi người ăn uống, vui chơi và cười nhạo khi ông cho đóng tàu để phòng nạn Hồng Thủy. Ðối với họ, chuẩn bị để đương đầu với tai nạn, chuẩn bị để làm một cuộc hành trình dài là một chuyện viển vông, là điều ngu xuẩn… Hãy vui hưởng cuộc sống, hãy sống như thể con người sẽ không bao giờ chết: đó là thái độ của nhiều người trong chúng ta. Sống như thế là sống không định hướng, sống như thế là sống không mục đích. Thánh Phaolô đã gọi những người đó là những người chỉ biết thờ cái bụng của mình… Cái chết là cửa để bước vào cuộc sống mai hậu. Và cuộc sống mai hậu ấy tùy thuộc vào những tích chứa, những xây dựng của chúng ta trong cuộc sống tại thế này. Nếu trong cuộc sống này, chúng ta hướng tất cả mọi hoạt động của chúng ta vào cùng đích ấy, nếu chúng ta hành động, suy nghĩ như thể chúng ta sẽ ra đi tức khắc, thì chắc chắn khi bước qua ngưỡng cửa ấy, chúng ta sẽ không ngỡ ngàng, thất vọng… Nhưng dĩ nhiên, không phải từ sức mình, chúng ta có thể xây dựng cho mình tương lai vĩnh cửu ấy. Sự sống trường sinh là ân ban nhưng không của Chúa. Thiên Chúa chỉ chờ đợi nơi chúng ta sự ưng thuận và đáp trả tích cực mà thôi… Ước gì từng suy nghĩ, từng hành động, từng gặp gỡ, từng hơi thở của chúng ta đều là một đáp trả tích cực của chúng ta đối với lời mời gọi vào sự sống bất diệt của Chúa. Ước gì trong tất cả mọi sự, sự khôn ngoan hướng dẫn chúng ta chính là cõi phúc trường sinh mà Chúa đã hứa ban cho chúng ta. Ước gì trong từng bước lữ hành về cõi phúc ấy, chúng ta có thể nếm được niềm vui và hạnh phúc đích thực ngay trong cuộc sống này… (Lẽ Sống, Radio Vatican)

 Vẫn Là Một Trong Hai

Là những Kitô hữu, vì tin có sự thưởng phạt công minh ở đời sau nên ít nhiều chúng ta cố gắng sống tốt lành ở đời này. Giả sử không có sự sống đời sau thì cuộc sống của chúng ta lúc này như thế nào? Giúp đỡ những người nghèo khổ có lợi gì? Sống hy sinh hãm mình để làm chi? Dù sao đi chăng nữa thì chúng ta đã và đang là những người có niềm tin cho nên câu trả lời cũng có phần nào chủ quan. Để xác tín niềm tin của chúng ta về sự sống đời sau và hóa giải sự phủ nhận của nhóm người Sađốc, Chúa Giêsu đã trả lời: “Con cái đời này cưới vợ, lấy chồng, song những ai sẽ xét đáng được dự phần đời sau và được sống lại từ cõi chết, thì sẽ không cưới vợ lấy chồng. Họ sẽ không thể chết nữa: vì họ giống như thiên thần. Họ là con cái Thiên Chúa: vì họ là con cái của sự sống lại. Về vấn đề kẻ chết sống lại, thì Môsê đã cho biết điều ấy trong đoạn nói về Bụi gai, khi ông gọi Chúa là Thiên Chúa Abraham, Thiên Chúa Isaac, và Thiên Chúa Giacóp. Nhưng Thiên Chúa không phải là Thiên Chúa của kẻ chết, mà là của kẻ sống. Vì mọi người đều sống cho Chúa”. Những người Sađốc tin và không tin điều gì? Ngoài Ngũ Kinh (5 quyển Kinh Thánh đầu tiên của Cựu Ước), người Sađốc không chấp nhận một giáo lý nào khác. Họ phủ nhận sự phục sinh, sự sống đời sau, thiên thần hay thần linh. Họ thuộc thành phần khá giả và có ảnh hưởng chính trị trong xã hội. Rất có thể chính những yếu tố lợi lộc này, họ không muốn nhìn nhận có sự sống đời sau vì nếu có đời sau thì những lợi lộc đời này chỉ là thứ yếu. Một khi đã đặt nặng những thứ yếu thành mục tiêu hay lý tưởng, thì tâm hồn rất khó cho đi hay từ bỏ. Người khá giả có thế lực hôm nay cũng vậy, họ cố bám víu vào giàu sang phú quý và tiếng tăm quyền lực. Bên cạnh đó, nếu người Sađốc tin vào Ngũ Kinh thì họ cần phải biết Thiên Chúa của các Tổ phụ họ thờ là Thiên Chúa hằng sống, không thể đồng hóa với các thần linh khác. Chính vì thế, câu trả lời của Chúa không chỉ xác nhận có sự sống đời sau mà còn cho họ thấy sự mâu thuẫn trong cách lý luận của họ: tin vào Thiên Chúa của Abraham, Isaac và Giacóp mà lại phủ nhận sự sống lại và sự sống đời sau. Nếu Chúa của các Tổ phủ không phải hằng sống thì Chúa ấy cũng chỉ là một chúa do con người tự tạo mà thôi. Nói cho cùng, ít nhiều gì con người thường tìm nhiều lý do để chống chế cho sự ích kỷ của mình. Người xưa và nay chẳng khác gì nhau về bản chất, nhưng chỉ khác nhau ở thời gian va không gian. Chỉ có Lời Chúa không thay đổi. Bởi thế, cuối cùng vẫn là một trong hai – Thiên Chúa và thế gian, chúng ta chọn bên nào?

Muốn Gần Ai?

Đối với thánh Augustinô, ba điều cực kỳ quan trọng mà ngài muốn học trò của ngài luôn ghi nhớ: (1) khiêm nhường, (2) khiêm nhường, và (3) khiêm nhường. Ngài lập lại đức khiêm nhường đến ba lần để nhấn mạnh một điều rằng con người thường dễ trở nên kiêu ngạo mỗi khi hơn người khác điều gì đó. Trong thực chất, những kẻ hay kiêu ngạo thường khó thấy cái ngu của họ. Ngược lại, những người khiêm nhường cho dù không thấy điểm yếu của chính họ đi chăng vẫn kín đáo không tỏ ra cho người khác thấy cái dốt của họ. Hơn nữa, thái độ của một người khiêm nhường vẫn luôn cởi mở đón nhận và lắng nghe khuyết điểm của mình. Có khiêm nhường thì việc gì cũng trở nên dễ dàng. Kiêu ngạo chỉ làm cho kẻ khác ghét và bực mình. Bởi thế, nét đẹp của mỗi Thánh lễ luôn bắt đầu bằng nghi thức sám hối ăn năn hạ mình trước Thiên Chúa và cộng đoàn: “Tôi thú nhận cùng Thiên Chúa toàn năng và cùng anh chị em. Tôi đã …” Hình ảnh người thu thuế tội lỗi đứng ở xa đấm ngực ăn năn thật ra chính là hình ảnh mà mỗi người chúng ta phải theo gương và áp dụng trong cuộc sống hằng ngày.  Tuy chưa phạm những tội trọng, điều đó không bao giờ cho phép chúng ta tự cho mình là tốt hơn những người đã lỡ phạm. Cuộc đời luôn đầy ắp những cạm bẫy, khôn ba năm dại một giờ là điều luôn có thể xảy ra với mỗi người chúng ta. Đừng bao giờ tự cho mình là hay, là giỏi, là chắc trước những vấp ngã của kẻ khác, nhưng trái lại, hãy luôn rút ra những bài học khiêm nhường cho bản thân từ những vấp ngã đó. Giữa một người dốt mà khiêm nhường và một người thông thái mà kiêu ngạo, thì bạn dễ có thiện cảm với ai? Cá nhân tôi chọn dốt mà khiêm nhường vì ít nhiều gì người khiêm nhường không làm mình cảm thấy ngượng ngạo mà lại dễ gần gũi. Đối với ma quỷ, thông minh kiêu ngạo là thuộc sở trường của chúng, nhưng nói đến khiêm nhường, chúng không cầm cự lâu vì bản chất của chúng ta vẫn là kiêu ngạo. Nói tóm lại, muốn gần Chúa là khiêm nhường. Muốn gần quỷ thì kiêu ngạo.