Nối Kết

Cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ không chỉ gây sự chú ý quan tâm đến hàng triệu người dân trong nước mà còn cả thế giới. Một ngày sau khi có kết quả tranh cử, một cụ bà người Pháp độ ngoài sáu mươi đang uống cà-phê ở Lộ Đức hỏi tôi về tình hình kết quả. Biết được kết quả, bà cụ trợn mắt uống nốt ly cà-phê rồi lặng lẽ lấy dù ra đi. Hy vọng là cụ đi cầu nguyện với Đức Mẹ cho tương lai sau này. Tại sao thế giới lại quan tâm đến cuộc bầu cử tống thống Hoa Kỳ? Nói đến nước Mỹ, người ta thường nghĩ ngay đến đô-la, sự giàu có và sức mạnh. Bởi thế, ai là một tổng thống của một đệ nhất siêu cường quốc ít nhiều gì cũng sẽ gây ảnh hưởng đến kinh tế và chính trị của cộng đồng quốc tế. Trên thực tế, làm tổng thống Mỹ có sướng không? Tôi không biết sướng hay không, nhưng hầu như ông tổng thống nào bước vào nhà Trắng thì mái tóc đều đen và ra khỏi đó thì bạc trắng như nhau. Đôi lúc làm tổng thống hay thủ tướng v.v. chưa chắc có những khoảnh khắc sung sướng trong đời như được ngồi ăn một tô bún mắm vỉa hè, húp hết nước lèo xồn xột mà không sợ bị ai dòm ngó. Ở bất cứ mọi cương vị lãnh đạo nào đi chăng nữa mà người lãnh đạo không có lòng nhiệt thành tâm huyết với trách nhiệm mà chỉ lo thủ lợi cho bản thân thì chính cái văn phòng của họ sẽ là một nhà tù vô hình tự tạo, chiếc ghế sẽ là gông cùm và đam mê ích kỷ sẽ mãi là nỗi ám ảnh kinh niên.  Chúng ta nên nhìn lên hình ảnh Đức Kitô.  Ngài là Vua không phải để cai trị mà là để hứng chịu những đau thương thiệt thòi. Ngài là Vua không đàn áp hay gây hoang mang lo sợ mà là đi gieo rắc bình an và vui mừng. Ngài là Vua không coi thường nhân phẩm kẻ khác mà là hy sinh chính con người mình cho kẻ khác. Để chuẩn bị bước vào năm phụng vụ mới và mùa Vọng vào tuấn tới, mỗi người chúng ta hãy mời Chúa Giêsu đến ngự vào lòng mình. Hãy để Chúa Giêsu làm trung tâm điểm của đời sống và hướng đi cuộc đời mình với trọn niềm tin sắc son như lời của bài thánh ca Tin Hay Không Tin: Dù đời bao tăm tối tôi cứ vững tin luôn. Tin rằng Ngài đã thương tôi, tin rằng Ngài chết cho tôi. Dù đời bao giông tố tôi quyết bước theo Ngài. Cho dù đời lắm chông gai, tôi vẫn là môn đệ Ngài.

Phúc Âm thánh Luca đã ghi lại lời tiên báo của Chúa Giêsu về sự sụp đổ của Giêrusalem cũng như những bắt bớ sau này. Lời tiên báo này không chỉ ứng nghiệm trong lịch sử mà còn tiếp tục kéo dài cho đến hôm nay với những cuộc bắt bớ đạo ở nhiều nơi trên thế giới. Do Thái là xứ sở cội nguồn của Kitô giáo, nhưng con số tín hữu lại là một trong những thiểu số gần như bị xóa xổ. Hiện tại ở Trung đông hay các quốc gia Hồi giáo, những người Kitô giáo phải thường xuyên đối diện với những bắt bớ và quấy nhiễu. Trên thẻ căn cước (ID) phải có sự xác nhận công dân thuộc tôn giáo nào. Một khi đã chấp nhận mình là Kitô hữu, điều đó cũng đồng nghĩa với sự chấp nhận những thiệt thòi, ngược đãi và bất công xã hội. Riêng ở Việt Nam, các ủy ban nhân dân hay đồn công an thường được đặt gần các nhà thờ Công giáo. Công an chìm vẫn giả dạng đi lễ. Có thể nói Công giáo vẫn luôn là kẻ thù số một với nhà cầm quyền. Văn minh con người đã đặt chân lên mặt trăng hơn mấy thập niên nay mà tại sao con người vẫn luôn sát hại nhau vì tôn giáo? Có lẽ những bắt bớ đạo cũng là những cuộc chiến giữa thiện và ác, sự thật và gian trá, ánh sáng và bóng tối. Lịch sử đã và đang cho thấy càng bắt bớ đạo khốc liệt bao nhiêu thì đức tin ngày càng thêm kiên định bấy nhiêu. Một khi con người không còn sợ chết để bảo vệ niềm tin của họ thì chẳng có một thế lực hay vũ khí nào có thể hủy diệt được họ hay xóa xổ tôn giáo trên bản đồ. Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam rất sợ điều này. Bởi thế, họ bắt đầu đổi chiến thuật lúc cứng lúc mềm khi đàn áp những cuộc biểu tình chống Formosa. Họ tăng cường mở ra những tụ điểm ăn chơi giải trí để rồi từ từ người dân không còn màng đến chính trị, tôn giáo hay đấu tranh cho nhân quyền. Bởi bản chất, con người đang ăn sung mặc sướng dại gì bỏ đi tìm họa cho bản thân. Trên thực tế, nơi nào dồi dào kinh tế thì lòng mộ đạo hay tinh thần đấu tranh nơi đó cũng bị mai một và biến chất. Cuối tuần này, Cộng đồng Công giáo Việt Nam thuộc Tổng giáo phận Los Angeles sẽ mừng lễ 117 vị Thánh Tử Đạo Việt Nam. Các ngài là những tấm gương sáng và là những viên đá nền tảng cho giáo hội Việt Nam. Ngày xưa các ngài đã can đảm hy sinh gìn giữ và truyền bá đức tin cho hậu thế. Không biết hậu thế ngày nay có còn mặn mà với niềm tin mà họ đã đổi bằng máu? Nguyện xin các Thánh tử đạo Việt Nam cầu bầu cho chúng con được luôn trung thành sống trọn niềm tin. Amen.

Là những Kitô hữu, vì tin có sự thưởng phạt công minh ở đời sau nên ít nhiều chúng ta cố gắng sống tốt lành ở đời này. Giả sử không có sự sống đời sau thì cuộc sống của chúng ta lúc này như thế nào? Giúp đỡ những người nghèo khổ có lợi gì? Sống hy sinh hãm mình để làm chi? Dù sao đi chăng nữa thì chúng ta đã và đang là những người có niềm tin cho nên câu trả lời cũng có phần nào chủ quan. Để xác tín niềm tin của chúng ta về sự sống đời sau và hóa giải sự phủ nhận của nhóm người Sađốc, Chúa Giêsu đã trả lời: “Con cái đời này cưới vợ, lấy chồng, song những ai sẽ xét đáng được dự phần đời sau và được sống lại từ cõi chết, thì sẽ không cưới vợ lấy chồng. Họ sẽ không thể chết nữa: vì họ giống như thiên thần. Họ là con cái Thiên Chúa: vì họ là con cái của sự sống lại. Về vấn đề kẻ chết sống lại, thì Môsê đã cho biết điều ấy trong đoạn nói về Bụi gai, khi ông gọi Chúa là Thiên Chúa Abraham, Thiên Chúa Isaac, và Thiên Chúa Giacóp. Nhưng Thiên Chúa không phải là Thiên Chúa của kẻ chết, mà là của kẻ sống. Vì mọi người đều sống cho Chúa”. Những người Sađốc tin và không tin điều gì? Ngoài Ngũ Kinh (5 quyển Kinh Thánh đầu tiên của Cựu Ước), người Sađốc không chấp nhận một giáo lý nào khác. Họ phủ nhận sự phục sinh, sự sống đời sau, thiên thần hay thần linh. Họ thuộc thành phần khá giả và có ảnh hưởng chính trị trong xã hội. Rất có thể chính những yếu tố lợi lộc này, họ không muốn nhìn nhận có sự sống đời sau vì nếu có đời sau thì những lợi lộc đời này chỉ là thứ yếu. Một khi đã đặt nặng những thứ yếu thành mục tiêu hay lý tưởng, thì tâm hồn rất khó cho đi hay từ bỏ. Người khá giả có thế lực hôm nay cũng vậy, họ cố bám víu vào giàu sang phú quý và tiếng tăm quyền lực. Bên cạnh đó, nếu người Sađốc tin vào Ngũ Kinh thì họ cần phải biết Thiên Chúa của các Tổ phụ họ thờ là Thiên Chúa hằng sống, không thể đồng hóa với các thần linh khác. Chính vì thế, câu trả lời của Chúa không chỉ xác nhận có sự sống đời sau mà còn cho họ thấy sự mâu thuẫn trong cách lý luận của họ: tin vào Thiên Chúa của Abraham, Isaac và Giacóp mà lại phủ nhận sự sống lại và sự sống đời sau. Nếu Chúa của các Tổ phủ không phải hằng sống thì Chúa ấy cũng chỉ là một chúa do con người tự tạo mà thôi. Nói cho cùng, ít nhiều gì con người thường tìm nhiều lý do để chống chế cho sự ích kỷ của mình. Người xưa và nay chẳng khác gì nhau về bản chất, nhưng chỉ khác nhau ở thời gian va không gian. Chỉ có Lời Chúa không thay đổi. Bởi thế, cuối cùng vẫn là một trong hai – Thiên Chúa và thế gian, chúng ta chọn bên nào?

Cuộc gặp gỡ giữa Chúa Giêsu và Giakêu là một trong những câu chuyện Phúc Âm mang sắc thái vui tươi và hài hòa khác với những cuộc gặp gỡ căng thẳng với các kinh sư hay biệt phái. Nếu chúng ta đọc kỹ bốn Phúc Âm, Chúa Giêsu thường dùng từ “khốn” với những thành phần được coi là ưu tú hay đạo đức trong xã hội. Riêng những thành phần ô uế và tội lỗi thì Ngài thường dùng những cụm từ rất nhẹ nhàng như: phúc cho, được tha, ơn cứu độ và đức tin cứu chữa con v.v. Hôm nay Chúa Giêsu sử dụng lại những cụm từ này khi gặp gỡ Giakêu: “Hôm nay nhà này được ơn cứu độ, bởi người này cũng là con cái Abraham. Vì chưng Con Người đến tìm kiếm và cứu chữa điều gì đã hư mất.” Khác với những cuộc gặp gỡ trước, lần này Chúa Giêsu đã gọi chính đích danh Giakêu (tiếng Do-Thái có nghĩa là “tinh tuyền” hay “trong trắng”). Thật sự Giakêu dưới con mắt thế gian là một con người tội lỗi, nhưng dưới đôi mắt của Chúa, ông ấy là một con người công minh chính trực. Sự chính trực này được hiểu ngầm ở câu nói: “và nếu tôi có làm thiệt hại cho ai điều gì, tôi xin đền gấp bốn.” Chữ “nếu” là một từ mang tính giả sử, chưa xảy ra. Giả sử Giakêu làm thiệt hại cho ai điều gì, ông ấy xin đền gấp bốn lần.  Quả thật, cuộc gặp gỡ Đức Kitô không chỉ biến đổi tâm hồn Giakêu mà còn biến đổi cả cách sống và lối suy nghĩ của ông ấy đối với những người chung quanh.  Giakêu biết ý thức hơn về bổn phận và trách nhiệm đối với người nghèo và sự công bằng trước mặt Thiên Chúa: “Lạy Ngài, tôi xin bố thí nửa phần của cải tôi cho kẻ khó, và nếu tôi có làm thiệt hại cho ai điều gì, tôi xin đền gấp bốn.” Học từ kinh nghiệm của Giakêu, cuộc gặp gỡ thực sự với Đức Kitô phải luôn có một sức mạnh thần linh có khả năng cảm hóa và thay đổi lòng người. Nhiều người Công giáo vẫn nói mình được ơn biến đổi rồi ơn này ơn kia và được Chúa chữa nhiều lần v.v. nhưng cách cư xử với anh em và gia đình lại khác hẳn với những gì Chúa ban. Phải như Giakêu, gặp gỡ Đức Kitô đòi hỏi mỗi người chúng ta phải sống có trách nhiệm với những người nghèo bất hạnh chung quanh và công lý công bằng với mọi người trong xã hội. Là những nhân chứng cho Đức Kitô, đời sống chúng ta có thể hiện sự công bằng bác ái trong xã hội như Giakêu đã làm chưa?

Người biệt phái: ‘Lạy Chúa, tôi cảm tạ Chúa vì tôi không như các người khác: tham lam, bất công, ngoại tình, hay là như tên thu thuế kia; tôi ăn chay mỗi tuần hai lần và dâng một phần mười tất cả các hoa lợi của tôi.’ Người thu thuế: ‘Lạy Chúa, xin thương xót con là kẻ có tội.’ Nếu nhìn kỹ lại mình, thì chúng ta có cả hai. Trên nguyên tắc, chúng ta giống như người thu thuế theo nghĩa “là kẻ có tội,” nhưng lại thường có cái tánh và cách suy nghĩ của người biệt phái – “tôi không như các người khác…” Chúng ta thường có khuynh hướng coi thường kẻ khác một khi người đó không hợp với khuôn khổ của cái nhìn chúng ta. Nói cách khác, chúng ta thích tự phong thánh hay đóng khung cho chính mình. Ví dụ: Đàn bà vừa xâm mình vừa hút thuốc thường là thuộc thành phần không đàng hoàng tử tế. Đàn ông ngồi la cà ở các quán cà phê hay nhậu nhẹt cũng thuộc loại không mấy tốt lành v.v. Nếu nhìn kỹ lại chính mình, chúng ta có thật sự tử tế hay đàng hoàng hơn những người không cùng quan điểm và lối sống như chúng ta không? Chưa chắc. Cách tốt nhất là không nên so sánh mình với người khác mà phải thường xuyên tự đấm ngực: “Lạy Chúa, xin thương xót con.” Mỗi một con người Thiên Chúa tạo dựng dù là tội phạm hay thánh nhân đều là hình ảnh độc nhất vô nhị của Ngài. Chỉ có duy nhất một mình Thiên Chúa mới biết chính xác được ai thánh thiện hơn ai mà thôi. Điều này cũng dễ hiểu vì tất cả chúng ta đều là con người với những nỗi đau và nước mắt mỗi ngày.

Đa số người Công giáo hoặc bên lương từ các tỉnh thành xuống Cà Mau là để viếng mộ và xin ơn Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp. Một điều làm nhiều người không khỏi thắc mắc: Tại sao nhiều người bên lương, không tin vào Chúa lại được rất nhiều ơn Chúa? Điều gì đã khiến những kẻ không có niềm tin Kitô lại chạy đến với một người đã chết vì niềm tin Kitô đó? Một trong các bảng Tạ Ơn đã khiến tôi rươm rướm nước mắt với dòng chữ: Con là người ngoại đạo. Trí khôn con người khó mà hiểu nổi những phép lạ Thiên Chúa làm hằng ngày. Tình thương của Ngài hằng luôn an ủi những tâm hồn âu lo sầu muộn biết bền bỉ cậy trông vào Ngài bất kể sự khác biệt niềm tin. Nói đúng theo giáo lý Công giáo, chỉ có duy nhất một mình Thiên Chúa mới có quyền năng ban phát mọi ơn lành cho con người. Các thánh hay cha Diệp chỉ là những người cầu thay nguyện giúp cho chúng ta trước thánh nhan Ngài. Sự bền bỉ trong cầu nguyện là một trong những nhân tố tối quan trọng phải luôn đi song song với lòng tin mãnh liệt. Rất nhiều lần sự thiếu kiên nhẫn thường đưa chúng ta đến nản chí: Thôi không xin nữa, xin hoài mà chẳng được gì. Thêm vào đó, những ai đã và đang mang cái thái độ hay não trạng này không phải là những người thật tâm cầu nguyện mà chỉ là cầu xin – xin hoài không được không thèm xin nữa. Từ đó, sự nản chí dẫn đến sự phai màu lòng tin – tin Chúa thì được cái gì? Ồ thì ra có đạo để kiếm gạo!  Trên thức tế, nhiều kẻ đi xin xỏ mà cứ bắt Chúa phải nhận lời, nhưng Thiên Chúa không ban cho thì làm gì được nhau? Bỏ đạo đi theo đạo khác rồi thì sao? Chúng ta cần Chúa hay Ngài cần chúng ta? Bởi thế, Chúa đã đặt câu hỏi: “Nhưng khi Con Người đến, liệu sẽ còn gặp được lòng tin trên mặt đất nữa chăng?” Trong dụ ngôn tuần này, Chúa muốn gởi đến cho chúng ta một thông điệp rõ ràng là sự bền bỉ kêu xin đã khuất phục được tính bất lương của vị thẩm phán. Nói cách khác, người đàn bà kiên định đã chinh phục được vị thẩm phán bất lương. Để cụ thể hóa dụ ngôn này trong đời sống hôm nay, trước tiên chúng ta cần phải thay đổi tư duy về cung cách cầu nguyện. Cầu nguyện không chỉ dừng ở chỗ cầu xin, xin ơn này ơn nọ, các thứ v.v. Cầu nguyện là đối thoại suy gẫm với Chúa để tìm hiểu thánh ý Ngài và những ích lợi thiêng liêng cho tâm hồn mình. Kế đến, chúng ta xin ơn bền bỉ để cậy trông và phó thác tất cả trong mọi sự vào sự quan phòng của Thiên Chúa. Cuối cùng, nếu Chúa muốn thì chuyện đó tất nhiên sẽ xảy ra “Con tạ ơn Chúa,” nhưng nếu không phải thì con vẫn một lòng sắc son “Tạ ơn Ngài.” Lạy Chúa, con yêu Chúa không phải vì con được đủ điều. Con yêu Ngài vì con được Ngài yêu. Amen.   

Có một câu chuyện vui về một ông Linh mục đi săn bắn trong một khu rường. Hôm đó thật không may, ngài đã bị một con gấu to khổng lồ vồ lấy. Khi nó chuẩn bị đưa ngài lên miệng, vị Linh mục liền hét to: “Tôi là ông Cha, Linh mục Công giáo!” Bỗng nhiên con gấu khựng lại và từ từ đặt ngài xuống đất. Sau đó nó liền quỳ xuống và làm dấu thánh giá: “Xin Chúa chúc lành xuống trên bữa ăn này do lòng rộng rãi Chúa ban nhờ công nghiệp Đức Chúa Giêsu Kitô Chúa chúng con. Amen.” Biết tạ ơn Thiên Chúa là điểm nhấn của Tin Mừng tuần này. Có thể nói con người là loài thụ tạo đã và đang lãnh nhận ơn Chúa ban nhiều nhất, nhưng đồng thời, họ cũng là loài vô ơn nhất. Con số chín (9) trong mười người là một ví dụ tượng trưng tiêu biểu cho sự vô ơn của con người. Trong khi đó, con số một (1) chỉ là thiểu số. Ngỡ ngàng trước sự vô ơn, chính Chúa Giêsu đã phải đặt câu hỏi: “Chớ thì không phải cả mười người được lành sạch sao? Còn chín người kia đâu?” Với câu hỏi này, chúng ta cũng phải đặt lại vấn đề: Chín người vô ơn kia có thật sự được chữa lành không? Kinh Thánh chỉ đề cập đến người biết ơn: “vì lòng tin của ngươi đã cứu chữa ngươi.” Câu hỏi của Chúa “Còn chín người kia đâu?”có hàm ý những người đó cũng đã được chữa lành, nhưng họ không quay trở lại để tạ ơn. Kết cuộc, phần thưởng của những kẻ vô ơn chỉ dừng ở chỗ thân xác được lành lặn tạm thời. Riêng đối với người biết ơn Thiên Chúa, cả hai thân xác và tâm hồn đều được chữa lành và có khả năng gặp gỡ trực diện Đấng cứu thế cũng như những kỳ quang siêu nhiên khác. Chân thành mà nói, đa số chúng ta cũng giống như chín người vô ơn kia. Động một tí là hay than thân trách phận, chỉ thấy cái khổ và cái thiếu trong đời mình. Trong khi đó, chúng ta đang rất hạnh phúc hơn cả hàng triệu người khác trên thế giới. Nhìn lên chúng ta thua rất nhiều người, nhưng nhìn xuống, chúng ta đang hơn biết bao mà kể. Là những người di dân hay bản xứ, đang sống ở trong một đất nước tự do và cơ hội như Hoa Kỳ đã là một ân sủng mà hàng triệu người đang ao ước mỗi ngày. Tóm lại, những người biết ơn là những người hạnh phúc. Những kẻ vô ơn là những kẻ vô phúc. Hãy luôn cảm tạ Chúa trong từng hơi thở. Amen.  

Cách đây gần 5 năm, cái chết của bé gái 2 tuổi Yue Yue ở Quảng Châu, Trung Quốc, đã gây chấn động và thức tỉnh biết bao lương tâm con người trên thế giới trước sự vô cảm của con người trong một xã hội phát triển kinh tế thị trường. Đoạn video ghi lại bé đã bị hai chiếc xe van đụng. Trong quãng thời gian hơn 7 phút bé nằm hấp hối trong vũng máu, không một tài xế nào quay lại. Có ít nhất 18 người đi đường đã đứng lại ngó rồi lặng lẽ bỏ đi. Cuối cùng, bé đã được một phụ nữ nhặt rác đến cứu, nhưng bé vẫn không thoát khỏi được định mệnh. Sau đó, dư luận đã bàn tán xôn xao trên mọi vấn đề liên quan đến sự lãnh đạm của lương tâm. Thiện nguyện kim cũng dồn dập đổ về gia đình bé. Tất cả đều vô nghĩa và quá trễ! Theo kết quả thăm dò của tờ China Youth Daily, 88% dư luận cho rằng sự vô cảm là nguyên nhân dẫn đến cái chết của Yue Yeu và 71% cho rằng lý do những người không ra tay giúp bé vì họ sợ bị liện lụy (China.org.cn. 2 November 2011). Quay sang bài Phúc Âm tuần này,  Ladarô và bé Yue Yeu đều có chung một số phận hẩm hiu. Họ là những nạn nhận của sự vô cảm. Giả như cả hai đều được mọi người chung quanh quan tâm đoái hoài đến thì ít ra cuộc đời họ cũng vơi đi phần nào những đau đớn tuổi hờn. Nếu so sánh người phú hộ với các đại gia đỏ thời nay, có lẽ người phú hộ trong Phúc Âm còn có phúc hơn nhiều vì ông ấy đã không xua đuổi hay đánh đập Ladarô như bao kẻ giàu có coi rẻ mạng người. Cuối cùng, hỏa ngục vẫn là điểm hẹn dành riêng cho những con người vô cảm vì sự vô cảm tự chính nó đã là hỏa ngục. Để hiệp thông và thông cảm với hàng triệu Ladarô và Yue Yue khác trên toàn thế giới, mỗi người chúng ta có thể hy sinh bỏ bớt những tiêu xài phung phí hằng ngày. San sẻ một bao gạo với những kẻ bần cùng đói khổ chung quanh tuy nhỏ trên vật chất, nhưng vô giá trên tinh thần.

Đến một lúc nào đó, mỗi Kitô hữu phải trực diện với sự chọn lựa giữa Thiên Chúa và tiền của. Ai cũng cần có tiền để mưu sinh. Ai cũng phải ăn đề tồn tại. Kiếm đồng tiền để lo cho gia đình con cái quả là một áp lực vô hình ghê gớm. Trong khi đó, đức tin vào Thiên Chúa là một cái gì đó vô hình trừu tượng, mang nặng giá trị của lý trí và là một lý tưởng mà nhiều Kitô hữu đang phải cố níu kéo, nắm giữ và vật lộn mỗi ngày. Trước những áp lực căng thẳng ngày này qua tháng nọ, nhiều lúc chúng ta cảm thấy quá ư mệt mỏi và hoang mang trong hành trình đức tin. Bởi thế, nhiều Kitô hữu tìm đến ông thần tài cũng là điều dễ hiểu. Bàn thờ ông thần tài hay ông địa trong những cửa tiệm người Kitô giáo cho thấy rõ sống đức tin là chuyện cực kỳ nhiêu khê. Chúng ta phải vật lộn với cái bao tử hữu hình và niềm tin vô hình mỗi ngày. Sống và giữ được đức tin phải trả một cái giá quá đắt. Mọi người ai cũng có hoàn cảnh và nỗi lo của riêng mình. Bài suy niệm này không dám chỉ trích hay lên án ai, nhưng chỉ góp lời khích lệ các tín hữu phải luôn có đời sống suy và chiêm niệm. Thói quen suy và chiêm niệm hằng ngày sẽ giúp chúng ta ý thức và nhận ra được đâu là ý nghĩa của cuộc sống. Đến một lúc nào đó, chúng ta phải trả lời Thiên Chúa hay tiền của. Không đầy tớ nào có thể làm tôi hai chủ: vì hoặc nó ghét chủ này và mến chủ kia; hoặc phục chủ này và khinh chủ nọ. Các con không thể làm tôi Thiên Chúa mà lại làm tôi tiền của được.