Suy Niệm

 – Lm. Giuse Maria Nguyễn Tuấn Long Mỗi khi mừng lễ Chúa Ba Ngôi, số ba—Cha, Con, và Thánh Thần—dễ liên tưởng chúng ta đến cụm ba của gia đình nhân loại—cha, mẹ, và con cái. Cách vận hành của ba Ngôi Thiên Chúa được đặt trên cơ sở hy sinh và vô vị lợi bản thân. Cũng cùng một ý nghĩa nào đó, mô hình gia đình cũng phản ánh hình ảnh Chúa ba ngôi khi người chồng cho đi tuyệt đối, người vợ đón nhận, và từ đó nảy sanh hoa trái tình yêu là con cái có cả hai nhiễm sắc thể (chromosomes) của cha và mẹ. Gần đây trang mạng Statista chuyên về các thống kê, bao gồm thống kê gia đình cho thấy con số ly dị có đà giảm từ 1980, nhưng đồng thời con số lập gia đình cũng có chiều hướng đi xuống. Điều gây chú ý ở đây là cái nhìn đạo đức của người Hoa Kỳ về ly dị: 79% coi ly dị có thể chấp được, 17% chống, và 4% tùy thuộc hoàn cảnh (Statista Research Department, 2021). Là người bình thường, chẳng ai muốn cưới hỏi và tính chuyện ly dị cùng lúc. Một khi bước vào hôn nhân rồi, đa số ai cũng có cùng một cảm giác bị mắc nghẹn quả táo như Ađam. Hôn nhân cực kỳ phức tạp bởi vì nó vừa là một nghệ thuật san bằng những khác biệt của nhau vừa là cuộc phiêu lưu đi tìm những tương đồng. Những tạp chí học giả và khoa học có đưa ra nhiều bài viết quan tâm đến hạnh phúc hôn nhân, một khái niệm được dựa trên nhiều yếu tố như tâm lý, giáo dục, tuổi tác, kinh tế xã hội, và tâm linh (Ziaee et al., 2014). Bên cạnh những yếu tố vừa kể trên, các tác giả cũng cho thấy sự thỏa mãn ân ái hay tình dục cũng là một yếu tố tối quan trọng liên quan đến hạnh phúc hôn nhân. Chuyện quan hệ thân mật vợ chồng có thể là một trong những đề tài rất tế nhị và nhạy cảm đối với nhiều gia đình gốc Á đông và Trung Đông. Trên thực tế, thần học thân xác (Theology of the Body) của thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II nhấn mạnh tầm quan trọng của thân xác hữu hình giúp chúng ta khám phá và nhận ra tình yêu siêu hình liên kết với Thiên Chúa. Thông điệp Deus caritas est của Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI sau này đào sâu hơn về mối tương quan giữa tình yêu vô vị lợi agape và tình dục eros. Cả hai đều đóng vai trò quan trọng trong hôn nhân, nhưng hơn bao giờ hết vợ chồng cần phải có chung tâm tình bác ái và tôn trọng nhau. Nếu tình yêu lẫn tình dục có pha tí ép buộc hay gượng ép, thì việc áp đặt đó không chỉ là thiếu bác ái xét về mặt tâm linh mà còn gây ra những tác động tiêu cực lâu dài sau này xét về mặt tâm lý. Bởi thế, lễ Chúa Ba Ngôi cũng nhắc nhớ chúng ta về một tình yêu cho đi vì người khác không đòi hỏi cho bản thân. Chính tình yêu vô vị lợi luôn là yếu tố gắn kết ba ngôi nên một vì bản chất của Thiên Chúa là tình yêu. Dưới ánh sáng Tin Mừng hôm nay, chúng ta cùng suy gẫm về mối tương quan giữa sự tôn trọng và bác ái. Bác ái trong sự thật phải luôn đi kèm với tôn trọng.

– Lm. Maria Giuse Nguyễn Tuấn LongCâu chuyện người con hoang đàng trong Phúc Âm của Luca (năm C) là một trong những câu chuyện xúc tích nhất Chúa Giêsu đã dùng để miêu tả tình thương và lòng thương xót của Thiên Chúa đối với con người. Ba nhân vật chính—người cha và hai anh em—phản ánh rất sắc nét về bản tính và tâm lý của mỗi người chúng ta thường ngày. Tình thương của cha mẹ dành cho con cái là vô biên. Ngược lại, con cái thường có thái độ ngông cuồng, vô ơn, bất hiếu, và thờ ơ trước tình thương và sự quan tâm của cha mẹ. Tuy nhiên xét theo chiều kích tâm lý, đó là chuyện bình thường vì ai rồi cũng phải lớn lên theo thời gian và trải qua nhiều kinh nghiệm mới từ từ nghiệm ra được tình thương. Hình ảnh và thái độ của hai anh em phần nào liên tưởng chúng ta đến tầm quan trọng của kinh nghiệm trong đời sống đức tin. Sống đạo mà không có những kinh nghiệm thực tiễn thì nó cũng là một mớ kiến thức dựa trên lý thuyết và giáo điều. Kinh nghiệm sống cho dù là tốt hay xấu luôn cần thiết cho niềm tin, nhưng nó cũng là một cảm nghiệm dằn vặt nghiệt ngã: một là bỏ hai là tin. Kẻ nào mạnh lòng tin sẽ trở về. Càng thực tâm ăn năn xám hối kẻ ấy càng nghiệm xâu hơn về tình thương của Thiên Chúa. Dưới đây là đôi nét về thái độ của hai anh em giúp chúng ta tự xét mình: Người anh                               Người em– Giận dữ kể công                   – Hồi tâm nghĩ lại– Tự cho mình tốt hơn             – Xấu hổ bản thân với                                                 những gì đã làm– So sánh với người em           – Chấp nhận ngang như                                                 người làm– Bất mãn không vào nhà        – Hy vọng quay trở về– Gần cha nhưng xa lòng        – Xa cha nhưng vẫn tin                                                 vào hy vọng– Chưa vấp ngã nên                 – Vấp ngã dẫn đến cảm thiếu thông cảm                      nghiệm tình thương Suốt bao năm nay chúng ta sống đạo, vậy chúng ta đang đồng hành với Chúa bằng thái độ của người anh hay người em? Nếu là người anh, thì chúng ta nên làm gì để cảm nghiệm sâu xa về tình thương Thiên Chúa? Nếu là người em, thì chúng ta nên làm gì để truyền đạt cảm nghiệm hồng ân đó?   

– Lm. Maria Giuse Nguyễn Tuấn LongTrong phần đầu Phúc Âm hôm nay, Chúa Giêsu nhấn mạnh đến sự ăn năn sám hối là điều kiện chính yếu để thoải khỏi hệ lụy diệt vong. Trong phần hai, Ngài hướng chúng ta đến lòng nhẫn nại của Thiên Chúa để đối chiếu với sự ăn năn con người. Hai điểm này được coi như là một giao thông hai chiều: Thiên Chúa kiên nhẫn với con người thì ngược lại con người phải biết ăn năn sám hối.   Một khi nói đến tình yêu thương của Thiên Chúa, chẳng có ngôn ngữ loài người nào đủ để diễn tả trọn vẹn tình yêu ấy. Tuy nhiên, tình yêu thương giữa cha mẹ và con cái có thể phần nào giúp chúng ta liên tưởng đến tình yêu của Thiên Chúa. Trước khi sanh con cái, hầu như ai cũng coi thường hay chưa hiểu thấu nỗi lòng của cha mẹ. Đến khi có con cái, ai cũng từ từ nghiệm ra tình yêu thương vô biên của cha mẹ. Cho dù đứa con mình sanh ra có hỗn xược đến đâu thì cha mẹ vẫn kiên trì yêu thương tha thứ. Càng vui mừng hơn khi đứa con hỗn xược đó biết nhận ra và tìm đường quay trở về bên cha mẹ. Nếu con người bình thường mà còn khoan dung đến thế, thì chẳng lẽ Thiên Chúa lại hẹp hòi với con người? Đến hôm nay, nhiều Kitô hữu chỉ chú trọng đến sự trừng phạt của Thiên Chúa hơn là suy gẫm sâu hơn về lòng thương xót của Ngài. Nếu chỉ chọn một  giữa sợ hãi và yêu mến Thiên Chúa, bạn sẽ chọn điều gì? Khi con cái đến với bạn, bạn muốn chúng sợ hãi mà đến hay vì yêu mến mà đến? Để đáp trả lòng khoan dung nhân từ của Thiên Chúa, ăn năn sám hối, đi xưng tội, tham gia việc bác ái là một trong những phương cách hữu hiệu chuyển quyết tâm thành hành động. Ăn năn mà thiếu hành động cũng chỉ là nửa vời. Chính hành động sẽ hun đúc quyết tâm và gia tăng thêm kinh nghiệm sống đạo để từ đó mối tương quan với con người sẽ liên kết mối tương quan của chúng ta với Thiên Chúa. Phương cách linh thao này đã và đang được chứng minh rất cụ thể qua đời sống các thánh như Vinh Sơn, Anphonsô, Phanxicô, Mẹ Têrêsa, Elizabeth Ann Seton v.v. Hơn nữa, càng dấn thân vào những công việc bác ái thì càng dễ đẩy xa những quyến rũ bất chính vì mọi thời gian đều được lấp đầy bởi những công việc có ý nghĩa. Trên lý thuyết mọi sự nghe có vẻ đơn giản, nhưng khi dấn thân vào thì nó lại là một chân trời khổ ải mới. Đương đầu với những thử thách với lòng tin, cậy, và mến cũng là cách ăn năn sám hối vì định nghĩa của việc ăn năn không chỉ có thụ động chừa tội mà còn bao gồm chủ động tham gia vào những công tác bác ái từ thiện. 

– Lm. Maria Giuse Nguyễn Tuấn LongDựa theo phân tích của các nhà chú giải Kinh Thánh, sự kiện gặp gỡ giữa Chúa Giêsu, Môsê, và Êlia trên núi mang một ý nghĩa mặc khải về sứ mệnh và căn tính của Chúa Giêsu: Môsê gắn liền với lề luật và Êlia là tiên tri (Hultgren, 2010; McLarty, 2007; Shauf, 2013). Với sự liên quan đến hai nhân vật gạo cội của Cựu Ước, tác giả Luca rất có thể muốn nhấn mạnh Chúa Giêsu là sự kiện toàn và là trọng tâm mà các tiên tri đã tiên báo cũng như lề luật mới của Ngài mang đậm nét nhân bản lấy con người làm trung tâm điểm thay vì lề luật. Tiếp theo, lời xác nhận từ đám mây càng cho thấy rõ chân dung và sứ vụ của Ngôi Hai dưới thế. Bởi thế, nghe theo lời Chúa Giêsu dạy cũng đồng nghĩa với lắng nghe thánh ý Cha. Như vậy, hành động xuống núi có thể được coi như là lời mời gọi dấn thấn đem chân lý Kitô vào đời.Nếu chúng ta để ý, người Do Thái dưới thời Cựu Ước lẫn Tân Ước, ngay cả đến hôm nay, vẫn rất coi trọng hình thức lề luật. Ai đã từng đi Do Thái thì cũng biết họ giữ luật ngày sabbát rất khắc khe. Có lần những khách hành hương chúng tôi (người Việt lẫn ngoại quốc) vào thăm mộ vua Đavít, người gác cổng bỗng nhiên quát tháo chúng tôi giữ thinh lặng một cách rất cộc cằng thô lỗ rồi bình thản cúi xuống đọc Kinh Thánh. Giả sử Chúa Giêsu là một trong những khách hành hương thì Ngài sẽ nói gì? Lề luật hay luật pháp luôn cần thiết trong xã hội, nhưng nó chỉ là phương tiện chứ không phải cùng đích. Chỉ có con người và mối tương quan với nhau mới chính là cùng đích. Nếu con người biết mến Chúa và yêu người cách thực thụ, thì lề luật sẽ trở nên dư thừa. Tuy nhiên, thực tế đã và đang cho thấy bản ngã con người luôn cần đến khuôn khổ luật pháp. Dẫu sao thì luật mới của Chúa Giêsu dạy chúng ta yêu người như chính mình, làm cho người khác điều mình muốn, và tha thứ kẻ thù v.v. luôn là thách đố cũng như là kim chỉ nam chính xác hướng chúng ta đến với chân thiện mỹ mỗi ngày.

– Lm. Maria Giuse Nguyễn Tuấn Long Ba cám dỗ Chúa Giêsu đã đối đầu với ma quỷ: đói, quyền lực, và cậy dựa vào kẻ khác. Thông thường cái đói thể xác dễ làm con người trở nên suy nhược tinh thần và quỵ lụy trước miếng ăn. Thực tế sống đã và đang chứng minh điều này. Khi có của ăn thức uống đầy đủ, con người dễ nói chuyện luân lý đạo đức, nhưng khi đối mặt với túng thiếu đói nghèo, sống luân lý đạo đức quả là một cực hình. Lý thuyết đạo đức dần dần được giảm xuống chỉ còn là một diễn giải cá nhân để biện hộ cho hành động kiếm ăn. Sống đức tin bị kẹt giữa lý trí và bản năng sinh tồn. Cám dỗ thứ hai là quyền lực và vinh quang thế gian điều mà con người luôn mê mẩn khát khao vì có quyền là có tiền. Có tiếng là có miếng. Có danh là có lơi. Quyền lực có một sức hút vô hình rất mãnh liệt và điển hình nó được thể hiện rất rõ nét ở những chính trị gia. Có người nắm quyền hành cả chục năm nhưng vẫn luôn muốn bám trụ ở độ tuổi xế chiều. Tại sao họ không vui hưởng sự an nhàn của quãng đời còn lại? Cuộc sống và suy nghĩ con người chẳng ai giống ai. Cơn cám dỗ cuối của Chúa là sự cậy dựa vào thiên thần gìn giữ. Con người thường có khuynh hướng cậy dựa vào thân thế hay quen biết những người có quyền lực trong xã hội. Để thành công trong đời thường và nhất là trong quân đội, nó không chỉ quan trọng là chúng biết gì mà chúng ta cần phải biết ai và ai biết mình. Ví dụ: Một vị tướng sẽ rộng đường thăng hoa một khi được bộ trưởng quốc phòng hay tổng thống biết đến tên tuổi. Tất cả những thứ này đều thừa thãi và không cần thiết đối với Chúa Giêsu và Ngài đã chứng minh và chu toàn sứ mệnh mà chẳng cần đến những phương tiện này. Trở về với cuộc sống thường ngày của chúng ta trong mùa Chay này, ba cám dỗ trên là những cám dỗ tiêu biểu để chúng ta suy gẫm sâu xa hơn về cuộc chiến tâm linh mà mỗi người chúng ta đang phải đối diện và vật lộn giữa thể xác và tinh thần, lý trí và bản năng, tâm linh hay/và tâm lý. Bị cám dỗ không phải là tội, nhưng xa chước cám dỗ mới thành tội. Vậy để phần nào tránh xa chước những cám dỗ, mỗi người chúng ta nên dành thời gian tĩnh lặng suy gẫm, cầu nguyện, và tham gia những công việc bác ái từ thiện.