Author: Đức Ông Phaolô Phan Văn Hiền

– ĐÔ. Phaolô Phan Văn HiềnAi trong chúng ta đã từng chứng kiến cái chết của người thân trong gia đình, đều cảm nghiệm được niềm đau và nỗi thất vọng gặm nát tâm hồn mình. Càng thân thiết, càng thương mến, thì nỗi đau càng cao và thất vọng càng dày. Đó chính là tâm trạng của Mat-ta và Maria khi em mình là Lazarô từ giã cõi đời. Thật ra, hai chị em trước đó vẫn còn môt chút hy vọng là em mình có thể được chữa lành, vì tin vào tình thương và quyền năng của Đức Giêsu, một người rất thân với ba chị em: “Thưa Thầy, nếu Thầy có mặt ở đây thì em con không chết…”Nhưng điều đáng nói là ngay khi Lazarô đã qua đời và táng vào mồ đá rồi, niềm hy vọng đó vẫn không tàn phai: “Tuy nhiên, ngay cả bây giờ, con biết Thầy xin gì cùng Thiên Chúa, Thiên Chúa cũng sẽ ban cho Thầy”. Một niềm hy vọng có thể bị xem là hoang tưởng, nhưng với hai chị em, đó vẫn là một niềm hy vọng tròn đầy, vì được đặt trền nền tảng đức tin sắt son vào Thiên Chúa, Đấng có thể làm được những điều không thể.  Và cuối cùng Đức Giêsu đã biến niềm hy vọng của hai chị em Mat-ta và Maria thành hiện thực: Lazarô sống lại. “Lazarô! Hãy ra đây”. Và Lazarô từ từ bước ra khỏi mồ, chân tay còn quấn những mảnh vải, và trên mặt còn quấn khăn liệm. Đúng là Lazarô, em ruột của Mat-ta và Maria. Không phải một người nào khác được đánh tráo như trong trò ảo thuật ở Las Vegas ngày nay. Mọi người ngạc nhiên, sửng sốt, vui mừng. Còn Mat-ta và Maria, niềm hy vọng lấp đầy hạnh phúc. Niềm hy vọng của Mat-ta và Maria cũng chính là niềm hy vọng của mỗi người chúng ta trong cái thế giới đầy chết chóc vì chiến tranh, bạo lực, khủng bố, phá thai, giết người… Thánh Phêrô đã khuyên bảo các tín hữu sơ khai: “Anh em hãy hiểu Ðức Kitô là Chúa nơi lòng anh em, luôn luôn sẵn sàng đáp lời với mọi người hỏi anh em về mối hy vọng có trong anh em” (1Pet 3, 15). Mối hy vọng đó chính là sự sống của Thiên Chúa mà chúng ta được Ngài thương cho chung phần: “Ta là sự sống lại và là sự sống, ai tin Ta, dầu có chết cũng sẽ được sống.” Năm 1982, tại đám tang của nhà lãnh đạo Liên Bang Xô Viết Leonid Brezhnev, bà quả phụ vị lãnh đạo được phép đến gặp chồng mình lần cuối trước khi đóng nắp hòm. Bà đứng bất động thật lâu bên cạnh quan tài, khuôn mặt vô cảm. Nhưng ngay trước khi quan tài đóng lại, bà đã làm một hành động khiến cho những ngươi vô thần ở đất nước này sửng sốt. Đó là bà đã làm dấu Thánh Giá trên ngực chồng bà. Một hành động đầy can đảm nói lên sự sai lạc của chồng bà khi chối bỏ Thiên Chúa, và đồng thời cũng nói lên niềm hy vọng của bà về sự phán xét nhân lành của Đức Giêsu, để chồng bà được hưởng cuộc sống hạnh phúc với Ngài.  Bà quả phụ Brezhnev hơn ai hết đã hiểu được niềm hy vọng của Mat-ta và Maria, và cũng là tấm gương cho chúng ta như lời khuyên của Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận: “ Người Công Giáo là ánh sáng giữa đen tối, là muối sống giữa thối nát, và là hy vọng giữa một nhân loại thất vọng” ( ĐHV 950).

  – ĐÔ. Phaolô Phan Văn Hiền                   Từ xưa đến này, tò mò hay là tính thích tìm hiểu gắn liền với bản tính con người. Nhờ có tính tò mò này mà văn minh nhân loại được thành hình và ngày càng phát triển. Thật vậy, đứng trước những hiện tượng thiên nhiên hoặc khi phải đương đầu với những nhu cầu của cuộc sống, con người thường đặt câu hỏi về nguồn gốc, mục đích… và rồi tự tìm cách trả lời. Những câu hỏi bình dân như “Tại sao mưa? Bão từ đâu đến? Làm sao săn bắt chim trời, cá biển? Làm sao có lửa để nấu ăn và sưởi ấm?…”  là những khởi đầu cho óc tò mò và sáng tạo của con người. Tính tò mò đồng thời cũng giúp con người hiểu nhau, tôn trọng nhau và thông cảm nhau hơn. Tuy nhiên, tính tò mò này cũng có thể mang lại những hậu quả tai hại, nhiều khi làm tan vỡ tương quan tình cảm gắn bó giữa những người thân, bạn bè, hay đối tượng làm ăn, nếu sử dụng theo ý hướng xấu.   (tiếp theo trang 1) Bài Tin Mừng hôm nay của Thánh Luca thuật lại câu chuyện Chúa Giê su vào dự tiệc tại nhà một người Biệt Phái quyền thế. Ông ta cũng mời rất nhiều người thân thích, đồng nghiệp, bạn bè làm ăn trong giới thượng lưu quý tộc của mình và tất cả đều đến dự tiệc, chỉ vì tò mò muốn gặp Đức Giê-su thành Nazareth, một nhân vật mới nổi tiếng và đang lôi cuốn mọi người khắp nơi.  Được mời lần này, họ cảm thấy rất phấn khích vì muốn tận mắt thấy Đức Giê-su bằng xương bằng thịt, muốn chứng kiến cách hành xử của Ngài, và nhất là muôn nghe tận tai lời Ngài nói ra. Họ tự hỏi Đức Giê-su này có gì đặc biệt mà thiên hạ lại chạy theo như chưa từng thấy trước đây, và điều này có ảnh hưởng đến tiếng tăm và quyền lợi của họ không. Vì thế, họ càng để ý quan sát Ngài một cách kỹ lưỡng hơn. Không một cử chỉ, một lời nói nào của Ngài lọt ra khỏi tầm kiểm soát của họ. Mục đích của sự quan sát này là để đánh giá con người của Ngài, và nếu cần sẽ bôi nhọ, vu khống Ngài như một cách để bảo vệ giai cấp và lối sống của mình. Thật không may cách sống khoe khoang, háo danh của họ lần này lại rơi vào tầm ngắm của Đức Giê-su. Tới dự tiệc, họ tìm chỗ ngồi danh dự vì nghĩ rằng mình xứng đáng được vinh dự đó. Và điều này đã trở thành đề tài Đức Giê-su nhắm tới. Ngài khuyên họ hãy sống khiêm tốn, vì khiêm tốn giúp mình tự nhận ra giá trị đích thực của mình, và nhất là giúp mình tin tưởng vào Thiên Chúa, Đấng thông ban mọi sự tốt lành cho con người. Nói cách khác, với khiêm tốn họ mới có thể nhận ra khuôn mặt thật của Đức Giê-su, Đấng “hiền lành và khiêm nhượng trong lòng”, và từ đó thay đổi cuộc sồng để tìm gặp ơn cứu độ. Như vậy, tò mò không thật sự là hoàn toàn xấu. Trong đời sống thiêng liêng, tò mò có thể đem lại những hậu quả tốt lành, nếu chúng ta biết sử dụng nó để nhận ra sự thật về mình và về người khác, nhờ đó chúng ta không còn tự kiêu, phách lối về mình, và không phán đoán về người khác một cách bất công, sai sự thật, nhằm hạ thấp hay bôi nhọ danh dự của người khác. Đó chính là bản chất của khiêm nhường mà Chúa muốn nhắc nhỡ chúng ta trong Tin Mừng hôm nay. Nhưng thế nào là khiêm nhường thật? Đức Cố Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận chia sẻ: Khi con tự hạ mình, chưa hẳn con khiêm nhượng. Khi người ta hạ con, chưa hẳn con khiêm nhượng. Khi người ta hạ con, mà con vui lòng chấp nhận vì Chúa, lúc ấy con khiêm nhượng thật. (ĐHV 509)

– ĐÔ. Phaolo Phan Văn HiềnPhê phán tiêu cực về người khác là một tật xấu gắn liền với bản tính con người từ ngàn xưa cho đến ngày nay. Tật xấu này bắt nguồn từ tính tự kiêu, muốn mình nổi bật, nên tìm mọi cách để đè bẹp, hạ bệ người khác, dù phải nói sai sự thật, vu khống bất công, vì nghĩ rằng làm như vậy mình sẽ được nâng cao lên.   Bài đọc I của sách Huấn Ca trong Chúa Nhật hôm nay đã khuyến cáo dân chúng nên phân biệt người tốt xấu qua chính lời nói của họ: “Nết xấu của một người cũng xuất hiện trong lời nói… Xem trái liền biết cây thế nào, thì nghe lời nói cũng biết tư tưởng lòng người như thể ấy”.  Lời chỉ dạy của sách Huấn Ca trên đây phản ảnh một phần nào giáo huấn của Chúa Giêsu trong bài Tin Mừng của Thánh Luca hôm nay. Chúa Giêsu lên án những ai phê phán một cách bất cẩn, bất công, vội vàng với hậu ý xấu về thái độ, cảm xúc, ý hướng và hành động của người khác. Ngài dùng hình ảnh hai người mù dẫn đường cho nhau, và hình ảnh một người tìm cách lấy cọng rác trong mắt người khác mà quên trước hết phải lấy cái đà lớn ra khỏi mắt mình, để nói lên kiểu sống giả dối, lố bịch của hạng người này.Một cách cụ thể, đây chính là hạng người chuyên nói hành nói xấu, bịa đặt phao tin, ngồi lê đôi mách. Và như vậy, họ hủy hoại danh dự của người khác một cách trầm trong đến nỗi không thể nào hàn gắn lại được. Chúa Giêsu đã ví họ như những cây xấu, suốt đời không thể sinh trái tốt. Và tất nhiên, đó không phải là cách sống của người Ki tô hữu. Vậy đâu là cách sống của người Ki tô hữu đích thực. Người Ki tô hữu đích thực là người biết dùng lời nói của mình để đem lại bình an, hiệp nhất, niềm vui và hy vọng cho những người chung quanh. Cuộc đời họ gắn liền với Đức Ki tô qua việc cầu nguyện và sống theo lời Ngài chỉ dạy, nên họ nhận ra được tất cả mọi người đều là anh chị em của mình, thật tâm yêu mến, và muốn cho nhau những điều tốt đẹp nhất. Chính nhờ đó, họ luôn tôn trọng người khác, và để quyền phán xét cho một mình Thiên Chúa.Cuộc đời Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận là một mẫu gương của người Ki tô hữu đích thực. Ngài xem 13 năm tù như là một cuộc tĩnh tâm dài, không hề oán hận, than trách bất kỳ một ai. Trái lại, Ngài luôn yêu thương mọi người, kể cả những kẻ canh gác Ngài, vì Ngài nhận ra được chính những người có thái độ thù nghịch này cũng là con cái của Thiên Chúa, và đáng được yêu thương hơn. Ngài tin hoàn toàn vào Chúa. Kinh nghiệm này được Ngài viết lại trong cuốn sách Đường Hy Vọng: “Giữa những đau khổ, oan ức, những giả dối, bất công, con hãy vững vàng tuyên xưng với toàn thể dân Chúa: “Và người sẽ trở lại trong vinh quang, để phán xét kẻ sống và kẻ chết, nước Người sẽ không bao giờ cùng.” (ĐHV 679) Và để trở thành Ki tô hữu đích thực, Ngài khuyến khích mỗi người chúng ta: “Hãy nhìn mọi sự với con mắt của Thiên Chúa, con sẽ thấy giá trị khác, kích thước khác” ĐHV 111). 

– ĐÔ. Phaolô Phan Văn HiềnĐức Cố Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận, trong thời gian mất tự do, đã suy nghĩ về những lối sống làm cản trở đời sống thiêng liêng của người Ki tô hữu, được Ngài xem như là những bệnh thiêng liêng cần phải được chữa trị. Có tất cả 10 bệnh, được gọi là Thập Đại Bệnh; và một trong số 10 căn bệnh đó chính là “Bệnh Phô Trương”. Bệnh này được nhìn thấy nơi các luật sĩ trong bài Tin Mừng hôm nay. Chúa Giê-su khuyến cáo dân chúng: “Các ngươi hãy coi chừng bọn luật sĩ. Họ thích đi lại trong bộ áo thụng, ưa được bái chào ngoài công trường, chiếm những ghế nhất trong hội đường và trong đám tiệc.”   Bệnh phô trương gắn liền với bản tính con người từ xưa đến nay. Bệnh này còn có một tên gọi khác đó là háo danh. Đây chỉ là mặt nổi của tính kiêu ngạo, đứng đầu trong 7 mối tội đầu. Và người kiêu ngạo vì luôn thấy mình trổi vượt hơn người khác, và cảm thấy quá đầy đủ, nên không cần ai phụ giúp. Họ có thể ví như một tách trà mà nước đã đầy ngang miệng, không còn có thể thêm nước trà vào được nữa. Đây chính là lý do khiến người phô trương và háo danh không cần ơn Chúa trợ giúp, và dần dần sống xa Chúa. Như vậy, muốn thăng tiến trong đời sống thiêng liêng, người Ki-tô hữu trước hết phải loại bó thói phô trương và háo danh, và khiêm tốn thú nhận sự yếu kém, bất toàn của mình, rồi tin tưởng xin Chúa giúp đỡ. Trong khi người phô trương và háo danh đặt niềm tin vào của cải và tài năng khéo léo của mình, người Ki-tô chân chính lại đặt trọn vẹn niềm tin vào Chúa và tình thương quan phòng của Ngài. Niềm tin tuyệt đối này được chứng tỏ qua cách dâng cúng của bà góa trong bài Tin Mừng hôm nay. “Thầy nói thật với các con: Trong những người đã bỏ tiền vào hòm, bà goá nghèo này đã bỏ nhiều hơn hết. Vì tất cả những người kia bỏ của mình dư thừa, còn bà này đang túng thiếu, đã bỏ tất cả những gì mình có để nuôi sống mình“.  Và đây cũng chính là niềm tin của bà góa thành Sarephta, khi bà nghe theo lời tiên tri Elia, đã dùng nắm bột và ít dầu cuối cùng để làm chiếc bánh cho tiên tri. Và Thiên Chúa đã không thua lòng quảng đại của bà: “Từ ngày đó hũ bột không cạn và bình dầu không vơi như lời Chúa đã dùng Êlia mà phán.” Con người ngày nay thường đánh giá nhau trên sự giàu có, thành công và nổi tiếng. Nhưng đó chỉ là những giá trị tạm thời chóng qua, và càng không phải là điều Chúa mong muốn vì những điều này dễ dàng đưa con người xa Chúa và xa anh em đồng loại. Điều quan trọng trong đời sống Ki tô hữu chính là sống yêu thương. Thật vậy, Mẹ Thánh Têrêsa khi được hỏi về những thành công trong công việc của Mẹ, Mẹ đã suy nghĩ trong chốc lát và trả lời một cách cương quyết: “Tôi không nhớ có chỗ nào Chúa nói về thành công cả. Ngài chỉ nói về việc trung thành yêu thương. Và đó mới là thành công duy nhất đáng kể”. Ước mong mỗi người trong chúng ta đều thực hiện được mong ước của Đức Hông Y F.X. Thuận: “Mỗi chiều tối, trước lúc lên giường ngủ, con phải nói được rằng: “Suốt ngày nay tôi đã yêu thương.” (ĐHV 781) 

-ĐÔ. Phaolô Phan Văn HiềnNỗi lo thiếu ăn vẫn luôn là một thao thức hàng đầu của con người từ xưa đến nay, vì nó đụng đến bản năng sinh tồn của con người. Không có lương thực đồng nghĩa với sự chết. Vì vậy không lạ gì khi dân Do Thái đã chống đối Môi Sen và Aaron một cách dữ dội, dù hai ông đã có công đưa dân ra khỏi cảnh sống nô lệ ở Ai Cập và bảo đảm sẽ dẫn họ về miền đất hứa màu mỡ. “Tại sao các ông dẫn chúng tôi lên sa mạc này, để cả lũ phải chết đói như vậy?” Và Thiên Chúa đã ra tay can thiệp, qua lời cầu xin của Môi Sen, cho họ được no nê bánh thịt mỗi ngày. Nhờ đó Môi sen mới được yên thân.   Nói cách khác, đối với dân chúng, người nào có thể lo cho họ có đủ cơm bánh, thì họ sẵn sàng chọn người đó làm lãnh đạo của mình. Và đó chính là điều đã xảy ra với Chúa Giê-su, sau khi Ngài làm phép lạ hóa bánh và cá ra nhiều cho năm ngàn người ăn no nê thỏa thích. Lập tức, dân chúng muốn bắt ép Ngài làm vua của họ. Cũng như Thiên Chúa thời Môi sen, Chúa Giê-su luôn quan tâm tới đời sống của con người: vật chất cũng như tinh thần. Nhưng điều quan trọng không phải là cung cấp lương thực chỉ giúp họ no bụng, nhưng lười biếng, và kết quả chỉ làm cho thân xác nở bề dọc, bề ngang. Ngài muốn mọi người mở rộng tầm nhìn cao hơn, tìm kiếm của ăn không hư nát, của ăn mang lại sự sống đời đời. Đó chính là mình và máu Ngài, bánh ban sự sống thật. Và bánh hằng sống được Ngài để lại trong Bí tích Thánh Thể và nhờ đó lưu truyền cho mọi thế hệ đến muôn đời. Bánh hằng sống này chính là năng lực giúp người Ki-tô hữu sống đức tin mạnh mẽ trong mọi hoàn cảnh và sống hạnh phúc. Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận với kinh nghiệm 13 năm tù, đã quả quyết: “Đèn không sáng nếu hết dầu; xe không thể chạy nếu cạn xăng; hồn tông đồ sẽ suy mạt nếu không đến với Thánh Thể” (Đường Hy Vọng 360). Nhưng với những ai tha thiết yêu mến Thánh Thể, cuộc đời họ sẽ tràn đầy niềm vui, dù phải sống trong cảnh tù đày, mất tự do. Kinh nghiệm của Đức Hồng Y Thuận và các sĩ quan học tập cải tạo sau 1975 tại quê nhà, đã giúp chúng ta xác quyết điều đó: “Con thiếu tất cả, con mất tất cả; nhưng con còn Thánh Thể là còn tất cả, vì con còn có Chúa Thiên Đàng dưới đất” (ĐHV 363). Thế giới ngày nay với chủ trương đề cao khoa học, khuyến khích tiêu thụ vật chất, đang làm đảo lộn các giá trị tinh thần và loại trừ tôn giáo. Nhiều người Ki-tô cảm thấy lạc lỏng và lung lay đức tin. Làm sao để tìm lại và củng cố đức tin của mình? Làm sao cảm nhận được Thiên Chúa gần gũi với mình, quan tâm đến mình? Câu trả lời đã được Đức Hồng Y xác quyết, kinh qua năm tháng tù đày của minh: “Muốn tin, phải nuôi dưỡng bằng Thánh Thể, vì Thánh Thể chứa đựng ‘mầu nhiệm đức tin’ và ban sức mạnh đức tin cho con” (ĐHV 373). Chúa đã tiên liệu và cung cấp cho chúng ta mọi phương thế để sống hạnh phúc và sống đời đời. Được vậy hay không là tùy ở quyết định và quyết tâm của mỗi người chúng ta.